گراک (Grok) چیست؟ راهنمای کامل چتبات هوش مصنوعی xAI + آموزش کار با آن

در یک نگاه
گراک (Grok) چتباتِ هوش مصنوعیِ شرکتِ xAI (شرکتِ ایلان ماسک) است. تمایزِ اصلیاش دسترسی به دادهٔ زندهٔ شبکهٔ X (توییترِ سابق) است؛ یعنی میتواند ببیند همین حالا در X چه میگذرد. گراک هم استدلال میکند (حالتِ Think)، هم در وب و X جستوجو میکند (DeepSearch)، و هم تصویر، ویدیو، صدا و کد تولید میکند. در این راهنما یاد میگیرید گراک چیست، چطور کار میکند، چه نسخههایی دارد، چطور از آن استفاده کنید، قیمتش چقدر است و کجا باید محتاط باشید.
گراک چیست و کارِ چه کسی است؟
گراک یک دستیارِ گفتوگومحور (چتبات) است که شرکتِ xAI، شرکتِ هوش مصنوعیِ ایلان ماسک، آن را میسازد. گراک در اواخرِ سالِ ۲۰۲۳ بهشکلِ یک قابلیتِ محدود درونِ شبکهٔ X معرفی شد و امروز به یک محصولِ مستقل تبدیل شده که روی وب، اپلیکیشنِ موبایل و API در دسترس است و پشتِ آن مدلهای زبانیِ اختصاصیِ xAI کار میکنند.
نامِ «Grok» از یک فعلِ خیالی در رمانِ علمیتخیلیِ Stranger in a Strange Land گرفته شده و تقریباً یعنی «چیزی را عمیقاً و کامل درک کردن». لحنِ پیشفرضِ گراک کمی بازتر، شوختر و بیپردهتر از رقباست و xAI آن را «حداکثر حقیقتجو» (maximally truth-seeking) توصیف میکند؛ این توصیف یک هدفِ اعلامشده است، نه تضمینی تأییدشده.
گراک چطور کار میکند؟
وقتی سؤالی میپرسید، گراک بسته به سختیِ کار چند مرحله را پشتِ سر میگذارد: ابتدا با حالتِ استدلال (Think) نقشهٔ پاسخ را میچیند، بعد در صورتِ نیاز در وب و پستهای عمومیِ X جستوجو میکند (DeepSearch) و در پایان پاسخ را بهشکلِ متن، تصویر، صدا یا کد به شما میدهد.

تاریخچه و نسخههای گراک
گراک بهسرعت رشد کرده و xAI هر چند هفته یک نسخهٔ تازه منتشر میکند. مسیرِ کوتاهِ آن اینطور بوده است:
- Grok-1 (مارس ۲۰۲۴): نخستین نسخهٔ عمومی، متنباز و فقط متنی.
- Grok-1.5 و 1.5V (۲۰۲۴): پنجرهٔ متنِ بلندتر و نخستین پشتیبانی از تصویر (بینایی).
- Grok-2 (اوت ۲۰۲۴): مدلِ عمومیِ قویتر، با افزودنِ تولیدِ تصویر.
- Grok-3 (فوریه ۲۰۲۵): نخستین مدلِ استدلالیِ جدیِ xAI، همراه با حالتِ Think و DeepSearch.
- Grok-4 و Grok 4 Heavy (جولای ۲۰۲۵): نسلِ استدلالمحور، با نسخهٔ چندعاملیِ Heavy برای سختترین مسئلهها، صدای بومی و حالتِ دوربین.
- نسلهای ۲۰۲۶: xAI در سالِ ۲۰۲۶ با نسخههای پیاپی ادامه داد — از جمله Grok 4.3 (مدلِ کمهزینه با پنجرهٔ متنِ ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ توکنی)، Grok 4.6 و Grok 4.7 که در زمانِ نگارشِ این مقاله پرچمدارِ کدنویسی و عاملهاست.

نکتهٔ مهم: xAI میتواند مدلِ زیرینِ محصول را بدونِ تغییرِ نام عوض کند و شمارهنسخهها بهسرعت جابهجا میشوند؛ پس همیشه مدلِ فعال را روی x.ai بررسی کنید. برای فهرستِ کاملِ مدلها و هزینهها، مقالهٔ همهٔ مدلهای Grok (xAI) را ببینید.
امکاناتِ اصلیِ گراک
گراک فقط یک چتبات ساده نیست؛ مجموعهای از قابلیتها را یکجا دارد:
- جستوجوی زندهٔ X: مهمترین تمایزِ گراک؛ میتواند پستهای عمومیِ X را همینالان بخواند — مناسب برای اخبارِ لحظهای و رویدادهای زنده.
- DeepSearch / DeeperSearch: گزارشی دقیق بر پایهٔ دهها منبعِ وب میسازد و منابع را ذکر میکند.
- حالتِ Think (استدلال): برای مسائلِ ریاضی، علمی و برنامهنویسی، مدل زمانِ بیشتری صرفِ فکرکردن میکند.
- تولیدِ تصویر: با مدلِ تصویریِ xAI (با نامِ Aurora و نسخههای بعدیِ Grok Imagine) تصویر میسازد و ویرایش میکند.
- تولیدِ ویدیو: ابزارِ Grok Imagine ویدیو تولید میکند (طبقِ ادعای xAI تا کیفیتِ ۱۰۸۰p).
- حالتِ صوتی: ورودیِ گفتاری، پاسخِ صوتی و چند صدای مختلف در چند زبان؛ بخشی از این قابلیتها به اشتراکِ پولی نیاز دارد.
- حافظه: ترجیحات و گفتوگوهای قبلی را میانِ جلسهها بهخاطر میسپارد.
- Projects و Canvas: گروهبندیِ گفتوگوها و فایلها در یک فضای کاری و نگارشِ بلندِ متن.
- Automations: اجرای یک کار بهشکلِ زمانبندیشده یا با یک رویداد (مثلِ ایمیل) و گزارشِ نتیجه.
- Build Mode و Grok Bot: ساختِ اپ، سایت و بازی از دلِ گفتوگو؛ و «Grok Bot»، عاملِ آزمایشی با یک کامپیوترِ ابریِ اختصاصی که فقط در طرحهای بالاتر در دسترس است.
- چندعاملی و Heavy: اجرای چند نمونهٔ موازی زیرِ نظرِ یک عاملِ رهبر، برای کارهای سنگین.
چطور از گراک استفاده کنیم؟ (گامبهگام)
چهار راهِ اصلی برای استفاده از گراک وجود دارد:
- ۱) وبسایت: به grok.com بروید، با حساب وارد شوید و مستقیم چت کنید؛ نیازی به حسابِ X نیست. نسخهٔ رایگان با محدودیتِ مصرف در دسترس است.
- ۲) داخلِ شبکهٔ X: اگر کاربرِ X هستید، گراک درونِ همان اپ در دسترس است و برای تحلیلِ پستها و اخبارِ زنده بسیار کاربردی است.
- ۳) اپلیکیشنِ موبایل: اپِ Grok را از App Store (iOS) یا Google Play (اندروید) نصب کنید؛ حالتِ صوتی و دوربین روی موبایل در دسترستر است.
- ۴) API برای توسعهدهندگان: در console.x.ai حساب بسازید، صورتحساب را فعال و یک کلید (API Key) بسازید. API گراک با SDKِ OpenAI سازگار است؛ کافی است آدرسِ پایه را عوض کنید.
یک نمونهٔ سادهٔ فراخوانیِ API (سازگار با کتابخانهٔ OpenAI):
from openai import OpenAI
client = OpenAI(
api_key="YOUR_XAI_KEY",
base_url="https://api.x.ai/v1",
)
resp = client.chat.completions.create(
model="grok-4.7",
messages=[{"role": "user", "content": "یک خلاصه از اخبار امروز بده"}],
)
print(resp.choices[0].message.content)
برای شروع، بهتر است یک کارِ مشخص و وابسته به «تازگیِ اطلاعات» را با گراک امتحان کنید (مثلِ رصدِ اخبار یا تحلیلِ احساساتِ کاربران در X) و خروجی را قبل از تصمیمگیری راستیآزمایی کنید.
پلنها و قیمتِ گراک
قیمتها و سطوحِ گراک در ۲۰۲۶ زیاد تغییر کردهاند؛ ارقامِ زیر تقریبیاند و باید نسخهٔ بهروز را روی x.ai بررسی کنید:
| پلن | قیمتِ تقریبی (ماهانه) | مناسبِ چه کسی |
|---|---|---|
| رایگان (Free) | ۰ دلار | امتحانِ گراک با محدودیتِ مصرفِ بالا |
| SuperGrok Lite | حدود ۱۰ دلار | کاربرِ شخصیِ سبک |
| SuperGrok | حدود ۳۰ دلار | مدلِ پرچمدار، سقفِ بالاتر، تصویر/ویدیو |
| SuperGrok Plus | حدود ۱۰۰ دلار | مصرفِ سنگین و قابلیتهای زودهنگام |
| SuperGrok Heavy | حدود ۳۰۰ دلار | چندعاملی، صفِ اولویتدار، حرفهایها |
علاوه بر اینها، اشتراکهای X Premium و X Premium+ هم دسترسی به گراک را همراهِ امکاناتِ X ارائه میدهند. هزینهٔ API جدا از اشتراک است و بر پایهٔ توکن محاسبه میشود؛ برای مدلِ پرچمدار، xAI نرخی در حدودِ ۲ دلار برای هر یکمیلیون توکنِ ورودی و ۶ دلار برای هر یکمیلیون توکنِ خروجی اعلام کرده است (ارقام اعلامیِ xAI و قابلِ تغییر).
گراک در برابرِ رقبا
گراک، ChatGPT، Claude و Gemini هرکدام در جایی جلو میزنند؛ مهمتر از جدولِ بنچمارک، تناسبِ ابزار با کارِ شماست:
- گراک: بهترین برای اطلاعاتِ زنده و رصدِ آنچه در X میگذرد؛ فیلترِ محتواییِ سبکتر و لحنِ بازتر.
- ChatGPT: گستردهترین اکوسیستم و ابزارها.
- Claude: قوی در کدنویسی و استدلالِ طولانی و دقیق.
- Gemini: یکپارچه با ابزارهای گوگل و پنجرهٔ متنِ بسیار بزرگ.
برای مقایسهٔ دقیقتر، مقالهٔ مقایسهٔ کاملِ مدلهای هوش مصنوعی در ۲۰۲۶ را بخوانید.
محدودیتها و نکاتی که باید بدانید
گراک ابزارِ قدرتمندی است، اما بیعیب نیست. پیش از تکیه به پاسخهایش اینها را در نظر بگیرید:
- توهم (Hallucination): مثلِ همهٔ مدلهای زبانی، گراک هم گاهی با اطمینان اطلاعاتِ نادرست میسازد؛ در برخی سنجشهای مستقل، نرخِ توهمِ بعضی نسخههای گراک بالاتر گزارش شده است.
- تکرارِ شایعه: همان دسترسی به دادهٔ زندهٔ X که نقطهٔ قوت است، میتواند یک ادعای تأییدنشده را همسطحِ یک واقعیتِ تأییدشده و با همان اطمینان بازگو کند.
- سوءاستفاده از تولیدِ تصویر: قابلیتِ ویرایشِ تصویرِ گراک در مواردی برای ساختِ تصاویرِ جعلی و غیراخلاقی از افرادِ واقعی سوءاستفاده شده و همین، جنجال و پیگردهای قانونی و نظارتی را بهدنبال داشته است.
- حاکمیتِ داده و انطباقِ سازمانی: ابزارهای لاگ، نگهداری و انطباقِ گراک نسبت به مایکروسافت، گوگل و Anthropic جوانتر است؛ برای استفادهٔ سازمانی این را بسنجید.
قاعدهٔ طلایی: منابعِ ذکرشده را باز کنید و واقعیتها، اعداد و نقلقولها را — بهویژه در موضوعاتِ پزشکی، حقوقی و مالی — قبل از عمل راستیآزمایی کنید.
دسترسی به گراک از ایران
دسترسی و امکاناتِ گراک عمدتاً روی آمریکا و چند کشورِ محدود متمرکز است و در برخی مناطق (از جمله اتحادیهٔ اروپا) محدودیت دارد. برای کاربرانِ ایرانی دو مانعِ عملی وجود دارد: محدودیتِ جغرافیایی در دسترسی و نیاز به پرداختِ دلاری برای اشتراکهای پولی. وضعیتِ دسترسی و شرایطِ هر منطقه را روی صفحهٔ رسمیِ x.ai بررسی کنید. اگر هدفتان ساختِ محصولِ واقعی با هوش مصنوعی است، گزینههای پایدارتری هم هستند؛ برای نمونه راهنمای Replit و واقعیتِ استفاده از آن در ایران و GPT-6 Astra را ببینید.
جمعبندی
گراک یک دستیارِ هوش مصنوعیِ قدرتمند و سریع است که تمایزِ اصلیاش دسترسی به دادهٔ زندهٔ X و لحنِ بازترش است. برای اخبارِ لحظهای، رصدِ شبکههای اجتماعی و کارهای وابسته به تازگیِ اطلاعات انتخابِ خوبی است؛ اما مثلِ هر مدلِ زبانیِ دیگر باید خروجیاش را راستیآزمایی کنید و به جنجالها و محدودیتهای آن آگاه باشید. اگر تازهکار هستید، از نسخهٔ رایگان شروع کنید، چند کارِ واقعی را امتحان کنید و تنها در صورتِ نیاز به سراغِ اشتراکهای پولی بروید.
📚 بخوانید: مطالبِ مرتبط
این مقاله در تاریخِ انتشار و بر پایهٔ منابعِ در دسترس (از جمله x.ai و پوششِ رسانهایِ مستقل) تهیه شده؛ مشخصات، قیمت و دسترسیِ گراک ممکن است بهسرعت تغییر کند. ارقامِ بنچمارک اعلامیِ xAI هستند. دیاگرامها اختصاصیِ تیمِ هاستینو.

اهورا دربارهی فناوریهای نوین، هوش مصنوعی و تأثیر آنها بر کسبوکارهای آنلاین مینویسد. هدف او سادهکردن مفاهیم پیچیده است تا خوانندگان بدون پیشزمینهی فنی هم بتوانند از این فناوریها بهره ببرند.
مقالههای بیشتر از اهورا سپندار ←

